نقد فیلم ساعت پر بیننده (Primetime) | رابرت پتینسون؛ از شکارچی تا شکار

ساعت پربیننده فیلمی است که داستانش براساس اتفاقات واقعی برنامه تلویزیونی To Catch a Predator ساخته شده است. برنامه‌ای جنجالی که با استفاده از دوربین‌های مخفی و قرارهای ملاقات ساختگی، افراد منحرف را به داخل خانه‌ای کنترل‌شده می‌کشاند و بعد از آنهم پلیس سر می‌رسید. این فیلم که با بازی رابرت پتینسون ساخته شده یکی از موردانتظارترین فیلم‌های امسال است، اثری که کمپانی A24 آن را ساخته. یک کمپانی خاص که می‌دانیم فیلم‌های سرراست نمی‌سازد! حال در ادامه این مطلب به نقد فیلم می‌پردازیم و اینکه رسانه و شهرت تا چه اندازه می‌تواند روی رفتارها و تصمیم‌های افراد تاثیرگذار باشد.

در ادامه داستان فیلم لو می‌رود

ساعت پربیننده را می‌توان روایتی انتقادی درباره قدرت رسانه‌ها در عصر حاضر در نظر گرفت. اثری که در لایه‌های روایی خود، به چرخه‌ی مولد حقیقت در رسانه و فروپاشی مرز میان اخلاق و نمایش می‌پردازد. جهان فیلم، جهانی است که در آن دوربین تبدیل به یک داور و مفسر شده و دست‌‌دردست پلیس مجرمان را دستگیر می‌کند. در چنین جهانی، حقیقت کم‌کم تبدیل به یک نردبان می‌شود و شخصیت‌ها برای تصاحب ساعت پربیننده شبکه دست به شکارهای بزرگی می‌زنند که فیلم از لحاظ اخلاقی آن‌ها را مطرود می‌داند. شخصیت کریس هنسن گزارشگر جنجالی این برنامه در مرکز این جهان‌بینی پارادوکسیکال قرار می‌گیرد. او در مقام مجری برنامه، خود را نماینده‌ی عدالت در نظر گرفته و به‌طرز وسواس‌گونه‌ای به‌دنبال شکارهای بیشتری است. اما درنهایت روشن می‌شود که این رسالت اخلاقی رسانه‌ای با میل به شهرت گره خورده است. تناقض شخصیتی کریس هنسن زمانی ابعاد روشن‌تری پیدا می‌کند که خودش طعمه‌ی رسانه‌ها می‌شود. ماجرای عکس‌های خصوصی کریس با کریستن، در این میان، تنها یک عنصر روایی و تماتیک نیست، بلکه نوعی فرافکنی و وارونگی شرایط دراماتیک است. این اتفاق یکی از ظریفترین و دراماتیک‌ترین تمهیدات فیلمنامه‌ای است که فیلمساز می‌توانسته انجام دهد.

حالا کریس دست به فرافکنی سایه‌‌‌‌‌‌هایش زده است. وقتی که کریس هنسن به‌طرز وسواس‌گونه‌‌‌ای دستانش را بخاطر لمس یک پدوفیل می‌شوید، درواقع در حال فرافکنی است. او در رابطه‌اش با کریستین دچار نوعی سواستفاده‌گری شده است و حالا برای انکار این تاریکی‌ها در درون خود، دستانش را پاک می‌‌‌‌‌کند. کریس آن بخش‌هایی از وجودش را که نمی‌خواهد بپذیرد، در دیگری جست‌وجو می‌کند و با شدت بیشتری به محکوم‌کردنشان می‌پردازد. درواقع، او هرچه بیشتر به‌‌‌‌سمت افشای دیگران می‌‌رود، بیشتر در پی انکار تاریکی‌های خودش است. گیرانداختن نهنگ برای او تنها یک معنا دارد و آن این است که نمی‌‌‌‌‌‌‌خواهد با چهره‌ی واقعی خودش ملاقات کند. در این خوانش مفهوم پرسونا نیز اهمیت پیدا می‌کند. کریس برای رسیدن به شهرت و بدست آوردن ساعت پربیننده، به‌دنبال اجرای عدالت می‌رود که این همان پرسونای اوست. در حالی که او سرشار از چیزی است که ازش نفرت دارد، نقاب عدالت‌‌‌خواهی و افشاگری بر چهره می‌زند و به‌دنبال ایجاد یک تصویر عمومی خوب از خودش می‌رود.

کریس هنسن بخاطر داشتن این پرسونا از دیدن تاریکی‌های خودش عاجز است. کریس توانایی روبه‌رو شدن با خودش را ندارد، به‌همین دلیل است که بجای گیرانداختن خبرنگاری که از او عکس گرفته به‌دنبال شکار نهنگ می‌‌رود. کریس در طول فیلم با شکافی عمیق میان هویت رسانه‌ای خود و زندگی خصوصی‌اش درگیر شده است. اما نکته‌‌ی جالب فیلم اینجاست که او در پایان به رستگاری و یا فردیت نمی‌‌رسد. سرنوشت کریس حتی اگر مبهم هم نباشد به خیر ختم نمی‌شود. با خودکشی دادستان، برای نخستین بار آن روایتی که کریس در حال کارگردانی‌اش است شکست می‌خورد. کریس حالا دیگر قهرمان نیست، بلکه کسی است که نقاب‌اش افتاده و به فروپاشی روانی رسیده است. خودکشی دادستان تگزاس شاید در نگاه اول هزینه‌ی انسانی افشاگری اطلاعات روانی و خصوصی آدم‌ها باشد اما در حقیقت بهایی است که کریس برای فرافکنی سایه خودش پرداخت می‌کند. مرگ دادستان به معنای روبه‌رو شدن با سایه‌ای است که کریس همیشه در حال پس‌زدنش بوده است.

از سویی دیگر، دن را داریم که بخاطر رویاهای شخصی‌اش مجبور است تن به صحبت‌های کریس بدهد. او درنهایت به کارت انجمن بازیگری می‌رسد اما همزمان به قیمت‌اش نیز فکر می‌کند. دن شاید به هدفش رسیده باشد اما هنوز به یافتن معنایی شخصی برای زندگی خیر! فیلم درواقع نشان می‌دهد که دن تنها بهای دیده شدن را پرداخته است. در نهایت، حذف سرنوشت کریس از پایان‌بندی و تمرکز بر دن، نوعی تعلیق فلسفی خلق می‌کند. فیلمساز را کریس در برابر پیامدهای انتخاب‌هایش رها می‌کند. فیلم نشان می‌دهد که انسان در انتخاب‌هایش آزاد است اما در برابر پیامدهای انتخابش هیچ آزادی ندارد.

اما نکته‌‌ی جالبی که در فیلم توجه مرا از نظر ژانری به خود جلب کرد، استفاده از مولفه‌های سینمای نئونوآر بود. پرایم‌تایم را از منظر جهان‌بینی نئونوآری می‌‌توان تصویری از جامعه‌ای فروپاشیده در نظر گرفت که در آن اخلاق از بین رفته است و انسان‌ها در شبکه‌ای تارعنکبوت‌گونه از قدرت، فریب و بی‌اعتمادی گرفتار شده‌اند. در سینمای نئونوآر، تنها این هویت بصری نیست که مولد جهانی تاریک می‌شود بلکه بازتابی از وضعیت وجودی آدم‌ها نیز هست که در آن شخصیت‌ها خود خالق یک دنیای روایی تاریک می‌شوند. فیلم نیز از همین منظر، جهانی ابزورد و نابودشده را خلق می‌کند. کریس به‌عنوان شخصیت اصلی فیلم، مولفه‌های یک قهرمان نوآری را با خود دارد. او دچار دوگانگی هویتی است. کریس در ظاهر ناجی عدالت است اما در باطن می‌کوشد تا تاریکی‌های خودش را پنهان کند. طبق سنت‌های ژانری مرز روشنی میان قهرمان و ضدقهرمان در فیلم کشیده نشده است. کریس شاید ناجی افراد آسیب‌دیده باشد اما در نهایت انتخاب‌هایش مولد مسائل و پرسش‌های اخلاقی می‌‌شود.

و در آخر اینکه بزرگترین دارایی ارزشمند فیلم بازی جذاب و کنترل‌‌شده‌ی رابرت پتینسون است. فیلم با وجود اینکه بار مضمونی سنگینی را به دوش می‌‌کشد اما درنهایت نمی‌تواند این مضمون را به عمق دراماتیک مناسبی برساند و اینجاست که رابرت پتینسون این فاصله را جبران می‌کند. یکی از دلایلی که فیلم از رسیدن به این عمق دراماتیک جا می‌ماند این است که روایت با ترافیک ایده‌های متعددی روبه‌روست. از جهانی اگزیستانسیالیستی گرفته تا انتقادهای رسانه‌ای به عصر حاضر، همه‌اش قرار است، تنها در چیزی حدود ۲ ساعت نمایش داده شود. به‌همین دلیل هر گوشه‌ای از فیلم در حال ارائه‌ی دنیای متفاوتی است. مثلا کریس هنسن هم در احاطه‌ی زن اغواگر ژانری است و هم در میان تهدید اگزیستانسیالیستی خودکشی دادستان تگزاسی! به‌همین دلیل این پرسش پیش می‌آید که آیا فیلم از نظر پرداختی به داستان شخصیت‌ها نفوذ کرده و یا تنها تصویری از فروپاشی آن‌ها را ارائه می‌دهد؟ درواقع مشکل اینجاست که فیلم تنها در حد یک ایده به ارائه‌ی شخصیت چندوجهی کریس بسنده می‌کند. کارکتری در قواره‌‌‌‌ی هنسن محل جزئی‌نگری زیادی دارد که فیلم این فرصت را از دست می‌‌دهد. درنهایت پرایم‌‌تایم، فیلمی برای عصر ماست. روایتی درباره سقوط‌های اخلاقی و دنیایی فروپاشده که قهرمان و ضدقهرمانش نه لیاقت تطهیر شدن را دارند و نه سزاوار مجازاتند!