نقد سریال خاندان اژدها (House of the Dragon ) | قسمت آخر فصل سوم

فصل سوم خاندان اژدها نیز به قسمت پایانی خود رسید. فصلی که برخلاف تبلیغات اولیه‌اش نتوانست مخاطبان دنیای جورج مارتین را راضی نگه دارد. این سریال هرچند که به کتاب‌ها وفادار بود اما خیلی از مخاطبان بابت تغییراتی که سازندگان به متن اصلی داده بودند، رضایت نداشتند. سریال خاندان اژدها در قسمت آخر خود در فصل سوم توانست قدری از کاستی‌های پرداختی خود را جبران کند، هرچند که هنوز هم نمی‌تواند برایمان تجربه‌ای بر تکرار بازی تاج‌وتخت باشد. این سریال در یکی از مهمترین نقاط عطف خودش به پایان رسید، حالا باید در مسیری بی‌بازگشت منتظر فصل بعدی بمانیم. با این امید که شروع فصل جدید شبیه پایان این فصل باشد.

در ادامه داستان سریال لو می‌رود

قسمت هشتم سریال خاندان اژدها تقریبا چیزی بود که ما از ابتدای فصل منتظرش بودیم، قوس‌هاس شخصیتی و صحنه‌های نبرد. این قسمت گویی یک جز جداگانه‌ از این فصل بود چراکه ما در قسمت‌های پیشین کاشت‌های لازم در رابطه با این قسمت را نمی‌دیدیم. ذات سریال خاندان اژدها روی یک پیرنگ تراژیک بنا شده است. شخصیت‌ها قرار نیست به سفر قهرمانی بروند، هرچه که هست یک تراژدی ارسطویی با چاشنی ایده‌های متنی مدرن است. همانطور که در نقد قسمت‌های قبلی گفته بودم درنهایت باید همه‌ی خطوط داستانی به خط روایی رینیرا برسند که در این قسمت همه چیز وارد یک مفهوم مشترک شدند و آن قدرتی است که باید هر طور که شده متحدان و مخالفان بهش دست یابند.

حتی هیو همر و اولف وایت دو اژدهاسوار رینیرا نیز که خون خالص تارگرین‌ها را ندارند نیز دچار شکست تراژیک می‌شوند. یکی‌شان دیوانه شده و روی هر دو جبهه‌ی نبرد آتش می‌کشد و دیگری نیز دارایی مهم زندگی خود یعنی همسرش را از دست می‌دهد. عنصری که (اژدها) در ابتدا گویا می‌خواست زندگی بهشان ببخشد حالا نابودشان می‌کند. تا جایش هست این را باید بگویم که انتخاب این دو نفر از نظر روایی نیز بسیار مهم است، چون نشان‌دهنده‌ی کنار گذاشتن قوانین تارگرین‌ها است. رینیرا برای پیروزی در جنگ مجبور میشود که به خون‌های ناخالص، اژدها بدهد، یک کنش تراژیک که حالا از جانب اولف به ضررش تمام می‌شود. درواقع همیشه در روایت‌های تراژیک ابزاری که قهرمان برای نجات خودش برمی‌گزیند، بعدها تبدیل به عاملی برای نابودی اش می‌شود.

تراژدی در اینجا از فاصله میان خواست فردی و نیروهایی که در مقابل شخصیت‌ صف کشیده‌اند شکل می‌گیرد. رینیرا در پی اثبات مشروعیت خود برای جانشینی است، اما هرچه به هدف نزدیک‌تر می‌شود، مجبور است خشونت بیشتری به خرج دهد و اژدهایان بیشتری را جمع کند. بنابراین پیروزی او هم‌زمان حامل شکست او نیز هست، همانطور که هلینا پیش‌بینی کرد. همان عنصر دوگانگی تراژیک که در تراژدی شکسپیری حضور دارد. این قسمت از لحاظ ساختار تراژدی ارسطویی گذرگاه هولناک میان شکوه و سقوط است.

رینیرا در این قسمت از مشروعیت خود برای رسیدن به تاج استفاده می‌کند. همین قوس شخصیتی، از نظر شخصیت‌پردازی به‌شدت دراماتیک است. کارکتری که پیش‌تر قربانی کنش جهان اطراف‌اش بود، اکنون خود خالق بحران می‌شود. حالا علاوه‌بر اینکه کنش‌گری او نشانه‌ی قدرتی است که هرگز پدرش نداشته است، اما هم‌زمان آغاز مسیر سقوط اخلاقی‌اش نیز به‌حساب می‌آید. حالا رینیرا در آغاز مسیری است که در انتها باید حقیقت را بفهمد، حقیقتی که قهرمانان تراژیک بدان دست می‌یابند، جائی که سقوط اجتناب‌ناپذیر است، همان لحظه‌ای که باید متوجه شود قدرت او را به سقوط کشانده و نه به رستگاری.

شخصیت‌پردازی رینیرا در این قسمت خوب عمل می‌کند اما ضعف پرداختی‌اش در قسمت‌های پیشین اجازه نمی‌دهد تا ما با یک چهره‌ی تمام‌وکمال از قهرمانی تراژیک روبه‌رو شویم. درواقع ما شاهد همه‌ی مراحل زندگی یک کارکتر در حال سقوط نیستیم. زمانی را به یاد بیاورید که رینیرا وارد بارانداز پادشاه شد، او حتی نمی‌توانست شمشیر در دست بگیرد و مهم‌ترین عضو هایتاورها یعنی پدر آلیسنت را بکشد. او در مقابل کاهن معبد کوتاه آمد و تاج‌گذاری نکرد و از همه مهمتر اینکه آنقدر خسته بود که به دامان میساریا پناه برد. اما حالا به یکباره تغییر وضعیت می‌دهد، آنهم تنها به این دلیل که خبر زنده بودن اگان بهش می‌رسد. برای یک شخصیت تراژیک چنین چیزی از نظر پرداختی قابل قبول نخواهد بود.

قوس تراژیکی دیگر او همانطور که در بالا نیز گفتم، قتل کاهن معبد است. رینیرا در آغاز ورودش به بارانداز پادشاه برای مشروعیت خود به حق وراثت متوسل می‌شد، اما اکنون برای گرفتن تخت آهنین به حذف فیزیکی نیز روی می‌آورد. از منظر شخصیت‌پردازی، قتل کاهن نشان می‌دهد که رینیرا دیگر فقط به وقایع واکنش نشان نمی‌دهد او آگاهانه استانداردهای اخلاقی ابتدای زندگی خود را جابه‌جا می‌کند. بنابراین این قتل را می‌توان لحظه‌ی تثبیت دگرگونی تراژیک رینیرا دانست همانند قتل پدر آلیسنت در ابتدای کار. قدرت او در این زمان افزایش می‌یابد، اما هم‌زمان مثل دیگر کارکترهای تراژیک فاصله‌اش با رینیرایی که فکر می‌کند حق مشروعیت از طرف ویسریس برای او کار را تمام می‌کند، بیشتر می‌شود.

همانطور که بالاتر نیز گفتم، خاندان تارگرین‌ گرفتار این نفرین تراژیک هستند. از این منظر رینیرا به دنریس تارگرین در بازی تاج‌وتخت شباهت پیدا می‌کند. هردویشان درنهایت وارد مسیر سقوط می‌شوند. تراژدی برای این دو شخصیت زمانی شکل می‌گیرد که قهرمان برای تحقق هدف خود به چیزی نزدیک می‌شود که در ابتدا از آن روی‌گردان بود. هر دویشان درنهایت دست به نابودی می‌زنند، یکی‌شان تراژیک‌تر و یکی‌شان سریع‌تر و آشکارتر. رینیرا حالا از منظر نظریه‌های درام و ساختار تراژیک ارسطویی وارد مسیر بی‌بازگشت شده است. او دوره‌‌ی واکنش‌گر بودن را رد کرده است و حالا در فصل بعدی قرار است شاهد یک شخصیت تراژیک کنشگر از او باشیم، البته اگر سازندگان به پرداخت‌اش ادامه دهند.

اما دیمون در این قسمت نیز همانند شخصیت رینیرا به آن پختگی لازم رسیده و دچار بسط شخصیتی شده است. تجربه‌ی هارنهال و آلیس، او را وادار کرده‌ تا واقعیت را ببیند و از نقطه ضعف خود برای بدست آوردن قدرت و تایید دیگران مخصوصا ویسریس و رینیرا چشم‌پوشی کند. چنانچه او خیلی زودتر از رینیرا از میساریا رد شده بود. دیمون تا پیش از این قدرت را برای خودش می‌خواست اما حالا می‌داند که باید برای بقای وارث تاج‌و‌تخت بجنگد. پس می‌توان نتیجه گرفت که او نقش پل پیونددهنده‌ی گذشته، حال و آینده را در خاندان تارگرین برعهده دارد. درواقع دیمون دیگر در مرحله‌ی خطای تراژیک نیست او به مرحله‌ای رسیده که باید با پیامد شخصیت گذشته‌ی خودش روبه‌رو شود. به بیانی دیمون در حال رسیدن به یک رستگاری تراژیک است که پس از دیدن نسخه های متفاوت خود در هرنهال به آن رسیده است. مردی که حالا فهمیده باید برای شاهزاده وعده‌داده شده ویسریس بجنگد و نه برای جاه‌طلبی خودش.

با اینحال از نظر نظریه تراژیک ارسطویی رینیرا و دیمون در دو مسیر متفاوت قرار دارند. رینیرا به تازگی پا در مسیری گذاشته که دیمون سالها پیش طی کرده بود. رینیرا به سمت خشونت و فرسایش تراژیکی می‌رود اما در مقابل دیمون، شناخت کاملی از شرایط و تراژدی تارگرین‌ها پیدا کرده است. درواقع رینیرا می‌کوشد آینده را با مشروعیت و خشونت خود کنترل کند، اما در مقابل دیمون به پذیرش نقش خود رسیده است. بنابراین تراژدی رینیرا، تراژدی تخت‌و‌تاج و میراثی است که ویسریس برایش بجا گذاشته است و تراژدی دیمون، تراژدی رستگاری دیرهنگام پس از هرنهال است که البته هرنهال و آلیس آن را به او هدیه دادند.

بااین‌حال، نقطه‌ضعف اصلی در نحوه مرگ این شخصیت است. مرگ اورموند به اندازه‌ی کارکرد روایی‌اش در طول سریال پرداخت نمی‌شود. منظور به‌هیچ‌وجه مرگی حماسی برای او نیست. به‌بیانی مسئله اصلی، عدم‌تناسب میان سرمایه‌گذاری شخصیت‌پردازی و کارکرد دراماتیک مرگ است. اورموند در طول فصل فرمانده‌ای است با جهان‌بینی سیاسی بالا، که نقشی ایدئولوژیک را در جناح سبزها بازی می‌کند و از همه مهمتر اینکه وارث مهمی را همراه با اژدهایش در اختیار دارد. بنابراین مخاطب انتظار دارد مرگ او نتیجه‌ی مهمی را با خود حمل کند اما چنین نمی‌شود مرگ او حتی حامل تحقق یک خطای تراژیک شخصی نیز نیست و تنها کارکردی از جنس روایی دارد یعنی از بین رفتن فرمانده هایتاورها و قدرت گرفتن دیرون و اژدهایش. درواقع ما می‌دانیم که اورموند چه جور فرمانده‌ای است، اما نحوه‌ی مرگش نشان نمی‌دهدنتیجه‌ی انتخاب‌هایش چیست. درواقع مرگ اورموند باید نتیجه‌ی تصمیمهای قبلی خودش باشد نه اینکه به یکباره در میدان جنگ کشته شود، مرگ او باید شبیه مرگ سر کیستون اتفاق می افتاد، تراژیک و معنادار.

از آن طرف هم پای اگان به هرنهال رمی‌رسد. همان قلعه‌ای که یک قلعه‌ی ساده نیست بلکه روح دارد. اگان در خرابه‌های هرنهال از اژدهایش پیاده می‌شود و با ایموند ملاقات می‌کند. در این صحنه، اگان که تا پیش از این فردی مفلوک بود و بواسطه‌ی دارزدن موشگیرها قصر را پر از موش کرده بود، حالا با وجود ضعف ظاهری‌اش بالای سر ایموند می‌ایستد، چرخشی که از نظر دراماتیک اصلا پرداخت نشده بود و ما نمی‌دانیم چگونه حالا شبیه سیاستمداران نقشه می‌کشد. اما در مقابل، ایموند که خود را صاحب واقعی قدرت می‌دانست، حالا با بحران موقعیت مواجه شده است. رویارویی این دو نفر در هرنهال بخشی از جهان تراژدی در ادبیات است. وقتی که جایگاه ظاهری شخصیت‌ها چرخش پیدا می‌کند. اگان شکست‌خورده اکنون اراده‌ی سیاسی دارد و ایموند قدرتمند ناچار است دوباره برادرش را بپذیرد.

سریال از نظر فرمی و هویت بصری نیز همراه با هویت روایی‌اش پیش می‌رود. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های غیرکلامی این قسمت، رویارویی میان سکوت بارانداز و همهمه‌ی میدان جنگ است. پلان‌های آرام، نگاه‌های طولانی، مکث شخصیت‌ها، فضاهای سرد دربار و پالت‌های رنگی سرد همگی در تضاد با آتش جنگ هستند. این فضای پارادوکسیکال مخاطب را در یک پوچی قرار می‌دهد. فضایی گرفته و جهانی که هر لحظه امکان فروریختنش هست. فضای سرد بارانداز پادشاه در مقابل تغییر شخصیتی رینیرا و از آن طرف هم آرامش دیمون زیر آتش اژدها همگی نشان از جهانی دارد که از قبل موریانه‌ها به جانش افتاده‌اند. و درست جائی که جنگ به نیمه می‌رسد و اژدها هر دو جبهه را می‌سوزاند، سکوت میدان جنگ شبیه سکوت بارانداز پادشاه می‌شود، شبیه تقدیری که هلینا آن را بافته بود.

همانطور که بالاتر نیز گفتم قسمت هشتم فصل سوم خاندان اژدها هنوز به مرحله گره‌گشایی نرسیده است. قسمت هشتم دوباره نقطه عطف دیگری در این سریال است. جائی که کاشت‌ها به مرحله تجمیع رسیده‌اند و خطوط داستانی متفاوت در راستای یک هدف پیش می‌روند. قسمت هشتم جایی است که جنگ داخلی خاندان تارگرین از یک منازعه سیاسی برای تصاحب تخت آهنین، به مطالعه‌ای درباره تراژدی فروپاشی انسان در برابر قدرت تبدیل شده است. سریال در انتهای فصل سوم به باوری که می‌خواست می‌رسد، اینکه درنهایت قدرت انسان‌ها را تغییر خواهد داد. رینیرا تغییر می‌کند همانند همه‌ی اجداد تارگرین‌اش.

خاندان اژدها در نقطه ای سرنوشت‌ساز و تعیین‌کننده در فصل سوم به اتمام رسید. جائی که باید امیدوار بود شبکه HBO در فصل بعدی روند همین قسمت را ادامه دهد و ضعف‌های این سه فصل را جبران کند. خاندان اژدها خیلی دیر به این قسمت مخصوصا تغییر شخصیت رینیرا رسید. باید امیدوار بود که در فصل بعدی خاندان اژدها چیزی بیشتر از روایت‌های این قسمت‌ها و فصل‌ها را تحویل‌مان دهد.